Sözlük, bir dilin veya belirli bir bilim, sanat, meslek alanının söz varlığını (kelimelerini, terimlerini, deyimlerini) genellikle alfabetik sırayla bir araya getiren, bunların okunuşlarını, anlamlarını, kökenlerini ve kullanım örneklerini açıklayan başvuru kaynağıdır.
Sözlükler dijital (online veritabanları/siteler) veya basılı (kitap) formatta hazırlanabilir.
Sözlük Türleri
- Genel Dil Sözlükleri: Bir dilin günlük ve edebi tüm kelime kadrosunu kapsar (Örn: TDK Güncel Türkçe Sözlük).
- Etimolojik Sözlükler: Kelimelerin kökenlerini ve tarihsel gelişim süreçlerini inceler.
- Terim Sözlükleri: Belirli bir uzmanlık alanına (tıp, hukuk, mühendislik, bilişim) ait özel kavramları açıklar.
- İki veya Çok Dilli Sözlükler: Bir dildeki kelimelerin başka bir dildeki karşılıklarını verir (Örn: Türkçe – İngilizce sözlük).
- Tematik / Ansiklopedik Sözlükler: Kavramları ve terimleri sadece tanımlamakla kalmayıp detaylı bilgi vererek ele alan (wiki/ansiklopedi mantığıyla çalışan) kaynaklardır.
- Eş Anlamlı / Zıt Anlamlı Sözlükler: Kelimelerin anlamdaş veya karşıt karşılıklarını sıralar.
Bir Sözlük Maddesinde Neler Bulunur?
- Madde Başı: Açıklanacak kelimenin kendisi.
- Dil Dilbilgisi Türü: Kelimenin isim, fiil, sıfat veya zarf oluşu.
- Köken Bilgisi: Kelimenin hangi dilden geçtiği (Arapça, Fransızca, Öz Türkçe vb.).
- Tanım / Anlam: Kelimenin taşıdığı temel, yan ve mecaz anlamlar.
- Örnek Cümle: Kelimenin cümle içindeki kullanımını gösteren alıntı veya örnekler.