Mermer, insan icadı olan bir malzeme değil; yer kabuğundaki kireç taşının (kalsit) milyonlarca yıl boyunca yüksek sıcaklık ve basınç altında başkalaşıma (metamorfizma) uğramasıyla oluşan doğal bir kayaçtır. Ancak mermerin “keşfi” ve yapı malzemesi veya sanat nesnesi olarak işlenmeye başlanması antik medeniyetlere dayanır.

1. Keşfi ve İlk Kullanımları (MÖ 3000 – 2000) Mermer ilk kez Neolitik ve Tunç Çağı dönemlerinde Ege Adaları (özellikle Kiklat Adaları) ve Mezopotamya’da keşfedildi. İlk olarak küçük idoller, ana tanrıça heykelcikleri ve kap-kacak yapımında kullanıldı. Mermerin kristal yapısı ve kolay cilalanabilmesi, diğer taşlara göre erken dönemlerde dikkat çekmesini sağladı.

2. Mimari ve Sanatta Altın Çağ (MÖ 7. – 5. Yüzyıl) Mermerin bloklar halinde ocaklardan çıkarılıp devasa yapılarda kullanılması Antik Yunan ile ivme kazandı.

• Ocakçılık Teknikleri: Antik madenciler mermer bloklarını kesmek için taş zayıf hatlarına ahşap takozlar çakıp üzerini suluyorlardı. Şişen ahşap, bloğu çatlatıp ayırıyordu.
• Anadolu ve Yunanistan Merkezleri: Afyon (Docimium), Marmara Adası (Proconnesus), Efes, Paros ve Pentelikon gibi ocaklardan çıkarılan beyaz ve renkli mermerler, Parthenon gibi tapınakların ve devasa heykellerin ana malzemesi oldu.

3. Roma İmparatorluğu ve “Mermer Kentler” Dönemi Roma İmparatorluğu, mermeri bir güç ve estetik sembolü olarak kullandı. İmparator Augustus’un “Roma’yı tuğla olarak buldum, mermer olarak bıraktım” sözü bu dönemi özetler. Romalılar, su gücüyle çalışan demir testereler geliştirerek mermer bloklarını plaka halinde kesme teknolojisini başlattılar.

4. İsim Kökeni Mermer kelimesi, Yunanca “parıldayan taş” veya “ışığı yansıtan” anlamına gelen “marmaros” kelimesinden türemiştir. Marmara Denizi ve Marmara Adası da adını antik mermer ocaklarından almıştır.